De spagaat van de grenswerker

 

spagaat grenswerkerDe grenswerker

In mijn vorige column, Tweebenig samen werken, gaf ik al aan dieper te zullen ingaan op de grenswerker¹. En dan m.n. over de spagaat waarin een grenswerker terecht kan komen.

 

 

Botsende culturen

Neem de gemeente ambtenaar die wordt belast om, samen met een bewonerscomité, in gesprek te gaan over de verkeerstromen binnen hun woonwijk. Enerzijds de ambtenaar die gebonden is aan procedures, wetten, regels, gemeentelijk beleid en wat al niet meer. Anderzijds de mondige burger die het voor zijn wijk zo snel, goed en eenvoudig mogelijk wil regelen. Een beter voorbeeld van botsende belangen, identiteiten, culturen en loyaliteiten is nauwelijks denkbaar. Het brengt in ieder geval een behoorlijk spanningsveld met zich mee voor de grenswerkende ambtenaar.

Die botsende belangen, identiteiten, culturen en loyaliteiten kunnen dan ook gemakkelijk tot een dramatische uitkomst leiden. Recent werden door Defensie en de politie vijf ambtenaren ontslagen die betrokken waren bij het omkoopschandaal rond auto-importeurs Pon, Renault en Peugeot.

Enerzijds de ambtenaar als grenswerker die als inkoper binnen de overheid gebonden is aan procedures, regels en ambtelijk beleid. Anderzijds de verkopers van grote auto-importeurs die er een heel andere moraal op na houden. De wereld van het snelle en grote geld, van de win-win. Waar het adagium geldt, we mogen er allebei aan verdienen. Wat overigens niet per se illegaal hoeft te zijn. Maar zet het eens tegenover de ambtenaar voor wie het aannemen van een relatiegeschenk al aan strenge regels en richtlijnen gebonden is.

 

meten met twee matenMeten met twee maten

Bijzonder is ook te zien hoe beide organisaties met deze zaak zijn omgesprongen. De ambtenaren zijn niet alleen ontslagen, ze moesten zich ook verantwoorden voor de strafrechter. Eén van de ambtenaren heeft inmiddels 1 jaar gevangenisstraf opgelegd gekregen. Andere ambtenaren kregen een taakstraf opgelegd, variërend van 40 uur voorwaardelijk tot 150 uur onvoorwaardelijk.

Hoewel acht Pon-medewerkers werden verdacht van “het opzettelijk verstrekken van giften aan ambtenaren vanwege hun functie en positie” wist het bedrijf zelf buiten de rechtszaal te blijven. Daarbij was een hoofdrol weggelegd voor een dreamteam van juridische grenswerkers. Eind 2016 kochten de bedrijven de zaak af. De fransen voor 2 miljoen elk, Pon voor in totaal 12 miljoen euro. Voor een bedrijf met een jaaromzet van 6 miljard euro peanuts.

 

dreamteamHendrik Jan Biemond

Aanvoerder van het dreamteam en aanspreekpunt in de corruptiezaak is Hendrik Jan Biemond, advocaat van Allen en Overy. Saillant detail, van 2002 tot 2007 werkte Biemond als officier van justitie. Sinds zijn terugkeer in de advocatuur staat hij grote bedrijven bij die problemen hebben met fraudezaken. Biemond weet wat bedrijven willen met dit soort problemen én hij weet hoe er bij het Openbaar Ministerie wordt geredeneerd. M.n. vanwege zijn eerdere werk als officier van justitie zie ik hem als een grenswerker.

 

Ferdinand Grapperhaus

Grapperhaus, inmiddels minister van Justitie en Veiligheid, is de tweede grote man die in 2013 wordt ingezet. Op het moment van zijn inzet is hij deeltijdhoogleraar arbeidsrecht, partner van advocatenkantoor Allen en Overy én kroonlid van de Sociaal Economische Raad. Daarmee is hij m.i. een grenswerker pur sang. Grapperhaus gaf Pon advies hoe om te gaan met de werknemers van wie de namen zijn opgedoken in het fraudeonderzoek. “Om herhaling te voorkomen heeft Pon [..] op advies van prof. Mr. F. B. J. Grapperhaus arbeidsrechtelijke maatregelen genomen jegens de betrokken werknemers”, zo schrijft zijn collega grenswerker Biemond aan het Openbaar Ministerie.

 

Muel Kaptein

Muel Kaptein is de derde grote naam die zich aan de zijde van Pon schaart. Hij wordt in de corruptiezaak door Pon ingehuurd om vermoedens van fraude te onderzoeken en de bedrijfscultuur te analyseren en te verbeteren. Dat laatste daar kan Kaptein wel iets mee. Hij is een veel gevraagde autoriteit op het gebied van morele dilemma’s. Kaptein combineert zijn werk voor KPMG met een baan als hoogleraar bedrijfsethiek aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Die combinatie van functies – consultant en hoogleraar – komt goed van pas.

Eind 2013 schrijft Kaptein hoeveel moeite Pon onder zijn begeleiding heeft gedaan om voortaan “een duidelijke en degelijke set aan ethische principes en standaarden te hanteren”. Zijn brief is gericht aan de raad van commissarissen van Pon. Biemond gebruikt de brief in de onderhandelingen met het Openbaar Ministerie. Kaptein beweerd nadrukkelijk dat hij zijn academische titel niet inzette voor deze commerciële klus maar is m.i. wel te definiëren als een grenswerker.

 

Bijzondere positie grenswerker

Het is niet mijn bedoeling hier mensen aan de schandpaal te nagelen. Wel om de positie van de grenswerker onder de aandacht te brengen. Ik denk dat grenswerkers veel kunnen winnen door open en transparant te zijn. Ben je hierin nalatig dan bevind je je al snel in een positie die anderen de wenkbrauwen doet fronsen. Het zijn de grenswerkers die zich begeven in het “grijze gebied”. Ik ga uit van goede bedoelingen, maar het beeld kan al snel ronduit schimmig ogen. Het is een gebied waar je gemakkelijk uit kunt glijden of op z’n minst de schijn tegen krijgt.

 

  1. Een professional met één been in de eigen organisatie (binnen) en met één been in de omgeving van betrokken partijen en personen (buiten) die verschillende ziens-, denk en werkwijzen begrijpt en verbindt en groepen motiveert om samen meer te bereiken dan alleen.

 

Tweebenig samenwerken

 

 

 

About Rijk Binnekamp Training & Coaching

Ervaren personal-, teamcoach / -trainer, management- en organisatieadviseur met een focus op leiderschap en een bijzondere belangstelling voor de menskant van organisaties. Bel voor een vrijblijvende afspraak: 0522 230 801 / 06 2241 7226.

Voel je vrij te reageren op deze column