Doorgeslagen integriteit

De Nationale Politie is voornemens meerdere vooraanstaande politiefunctionarissen disciplinair te straffen omdat ze zich met regelmaat hebben laten fêteren door, de wegens verduistering van politiegeld eerder dit jaar ontslagen Amsterdamse politiecommissaris, Ad Smit¹.

Doorgeslagen integriteitHet gaat om een tiental hogere leidinggevenden die op kosten van de politie concerten in de Ziggo Dome bijwoonden van artiesten als Mark Knopfler en Prince of kaartjes kregen voor optredens van De Toppers of wedstrijden van Ajax. De politie heeft deze functionarissen laten weten het voornemen te hebben tot disciplinaire maatregelen. Ze worden financieel bestraft voor bedragen van gemiddeld een paar honderd euro.

Smit zelf heeft eerder tegenover NRC laten weten dat hij zich het slachtoffer voelt van “doorgeslagen integriteit”.

Doorgeslagen integriteit

Tja, je zal als hogere leidinggevende maar met “doorgeslagen integriteit” te maken krijgen. Komt mij over dat Smit bedoelt dat je kennelijk ook “te integer” kunt zijn. Dat een “beetje integer” wel zo gemakkelijk is in de praktijk. De spreekwoordelijke smeerolie om de dagelijkse gang van zaken net wat soepeler te laten verlopen. Of wellicht bedoelt Smit dat er voor hogere leidinggevenden andere, iets ruimere, regels dienen te gelden. Dat je als hogere leidinggevende zonder pardon een ondergeschikte op straat kunt zetten, wanneer er bijvoorbeeld iets niet deugde in een declaratie, maar dat de regels voor jezelf best wat ruimer geïnterpreteerd kunnen worden.

Ien DalesHet was de minister van Binnenlandse Zaken Ien Dales, die tijdens het VNG-jaarcongres van 1992 stelde: “Een beetje integer kan niet”. Dan maak je een statement! Maar was het maar zo eenvoudig. Volgens één van haar opvolgers, Ronald Plasterk, laat zelfs de grootste moraalridder wel eens steken vallen. Een beetje integer kan volgens hem dus best. Plasterk vindt het te zwart-wit om aan te nemen dat mensen óf wel óf niet integer zijn. Hij vindt het beter om toe te geven dat er een grijs gebied bestaat. Zomaar twee vooraanstaande politici die aardig weten te duiden dat het op gebied van integriteit nog niet zo eenvoudig is.

Grijs gebied

Het lastige met integriteit is dat het nog niet zo gemakkelijk in juridische normen te vatten is. Iets dat niet strafbaar is hoeft niet per se ook integer te zijn en iets dat niet integer is, is niet per definitie ook strafbaar. Integriteit is als begrip zo ongrijpbaar dat er aan een grijs gebied nauwelijks te ontkomen valt. Een voorbeeld: een ambtenaar die op een declarabele dienstreis naar Den Haag gaat en deze reis combineert met een familiebezoek bevindt zich al in het grijze gebied. Enerzijds worden de kosten immers betaald uit overheidsgeld voor een reis die niet alleen voor overheidsdoeleinden gemaakt is. Anderzijds worden de kosten niet anders wanneer het familiebezoek niet plaatsvindt. Casus levert m.i. geen strafbaar feit op, maar is het ook integer?

De encyclopedie zegt er het volgende over: Integriteit is de persoonlijke eigenschap, karaktereigenschap, van een individu die inhoudt dat de betrokkene eerlijk en oprecht is en niet omkoopbaar. De persoon beschikt over een intrinsieke betrouwbaarheid, zegt wat hij doet, en doet wat hij zegt, heeft geen verborgen agenda en veinst geen emoties. Een persoon met deze eigenschappen wordt integer genoemd. Een integer persoon zal zijn doen niet laten beïnvloeden door oneigenlijke zaken.

 

Jeroen SmitJeroen Smit

Onderzoeksjournalist Jeroen Smit, bekend van o.a. een tweetal boeken over Ahold en ABN-AMRO, adviseert dat mensen die integer willen zijn hun “integriteitsspier” dienen te trainen. Persoonlijke en professionele integriteit dienen overbrugd te worden, aldus Smit. Ik denk dat Smit daarbij de spijker op de spreekwoordelijke kop slaat. Integriteit begint bij ieder van ons persoonlijk en ligt binnen onze cirkel van invloed. Het begint door erover na te denken en krijgt uiteindelijk vorm in een persoonlijk statuut, waarover ik eerder schreef.

Wanneer je voor jezelf helder hebt wat het betekent om het goede te doen, kun je vervolgens beter beoordelen of je professionele werkveld zich daarbij aansluit. Laat de grens voor wat jij acceptabel vindt, voor wat aan jouw integriteitsnorm voldoet, niet door iemand anders bepalen. Trek je eigen lijn en laat je niet beïnvloeden door oneigenlijke zaken! Hiermee voorkom je dat je langzaam je grenzen verlegd omdat er binnen organisaties nu eenmaal een cultuur kan ontstaan waarin we foute zaken kennelijk “normaal” gaan vinden.

Ik denk dat veel leidinggevende professionals hier te weinig mee bezig zijn. Bovendien realiseren nogal wat leidinggevenden zich onvoldoende dat ze een voorbeeldfunctie vervullen. In die zin bestaat er geen doorgeslagen integriteit. Wanneer je er zelf goed over nagedacht hebt voorkom je speelbal van de omstandigheden te worden. Wat integriteit voor jou betekent wordt dan ook helder. Uiteindelijk gaat integriteit over niets anders dan het goede doen, ook wanneer er niemand kijkt.

 

 

Bron: NRC 09 augustus 2018

 

Nader: De politie heeft aan acht medewerkers disciplinaire maatregelen opgelegd. Bron De Volkskrant 25 september 2018

 

 

About Rijk Binnekamp Training & Coaching

Ervaren personal-, teamcoach / -trainer, management- en organisatieadviseur met een focus op leiderschap en een bijzondere belangstelling voor de menskant van organisaties. Bel voor een vrijblijvende afspraak: 0522 230 801 / 06 2241 7226.

2 Comments

  1. Integriteit kan ook debiel worden. Dat wordt het als een volkomen terechte dienstreis naar Den Haag compleet afgerond wordt en je vervolgens onmiddellijk weer naar Den Haag reist voor het familiebezoek. Dan is doorgeslagen echt van toepassing.

  2. Dank voor je reactie Kees. Natuurlijk kun je gemakkelijk doorslaan en met dit voorbeeld zullen weinig mensen moeite hebben. Maar je hoeft maar iets op te schuiven en het gaat mis. Want stel dat een volgende dienstreis naar Den Haag niet echt nodig is. Je kunt het bijvoorbeeld ook met Skype of telefoon afdoen. Maar je kiest ervoor om toch de dienstreis te pakken omdat het zo lekker combineert met familiebezoek? Is het dan nog steeds integer?

Voel je vrij te reageren op deze column