“Het dikke ik” versus teamvorming

Het dikke ikHet dikke ik

“Het dikke ik” noemt Harry Kunneman, hoogleraar sociale filosofie aan de Universiteit voor Humanistiek in Utrecht, het ego dat zichzelf op een troon zet. Hij spreekt zijn zorg uit dat jongeren van nu wel heel erg op zichzelf gericht zijn. En, als je dan niet oppast, zit je als snel in de gedachte “vroeger, toen was het allemaal echt beter.” Vraag is of dit terecht is? Was het echt beter, zoals in mijn jeugd, toen de geloofsovertuiging van ouders of sociale afkomst sterk bepaalden naar welke school je ging. Dat je leerde dat het goed was te luisteren naar mensen die ouder waren en het daarom beter wisten. Het gaf weliswaar een zekere geborgenheid maar veel meer voordelen kan ik niet zien.

 

teamvormingTeamvorming

Een andere vraag zou kunnen zijn of al die ego’s die zichzelf op een troon zetten, niet heel destructief  zijn voor teamvorming. Zou het niet veel gemakkelijker zijn als alle neuzen dezelfde kant op staan binnen een team. De eerlijkheid gebied te zeggen dat ik lange tijd dat idee heb gehad. Kijkend naar de niveaus van teamvorming (M1 t/m M4, zie mijn blog van oktober 2010) realiseer ik mij inmiddels dat een team waar de neuzen dezelfde kant op staan nooit verder zal komen dan een M3 niveau. Daarnaast kleven er nogal wat risico’s aan groupthink. Buiten de kaders denken wordt dan niet altijd als wenselijk gezien. Je volgt de leider en als je een afwijkende mening hebt houd je die voor je. Of je mening wordt genegeerd door de rest. Mensen passen hun mening aan die van het meest dominante deel van het team aan en onderdrukken hun twijfels.

 

Collectieve intelligentie

De grootste uitdaging in teamvorming is een team daar te brengen dat het team meer weet dan de slimste eenling of, meer weet dan het meest dominante deel van het team. En dat kan alleen als dat team bestaat uit onafhankelijke individuen. Collectieve intelligentie kan alleen uit een team oprijzen als iedereen mag meedoen. Je hebt dus dwarskijkers en andersdenkenden nodig en die moeten net zoveel ruimte krijgen als de rest. Wanneer de neuzen dezelfde richting opstaan, wanneer teamleden dezelfde achtergrond hebben, ligt de richting waarin het team denkt soms al van tevoren vast. En die hoeft niet altijd de meest intelligente te zijn. De enige rol die een leider in een team heeft zou dus moeten zijn dat hij er voor zorgt dat iedereen aan bod komt. Dat alle leden van een team hun zegje kunnen doen. Iedereen is even belangrijk en elke mening telt.

 

The wisdom of crowds

Het adagium moet zijn “twee weten meer dan één.” In het boek “The wisdom of crowds” van James Surowiecki staan een groot aantal voorbeelden van collectieve intelligentie. In een Engels dorp werd een wedstrijd gehouden: wie het gewicht van een os het best kon raden nadat hij geslacht en uitgebeend was, won. De meest uiteenlopende mensen deden mee: mensen die veel van ossen en rundvlees wisten, zoals boeren en slagers, maar ook “gewone” dorpelingen. Geen van de opgaven was correct. Maar toen alle antwoorden bij elkaar werden opgeteld en gedeeld door het aantal deelnemers, bleek het gemiddelde vrijwel exact het juiste gewicht op te leveren.

 

egoïsmeEgoïsme

“Het dikke ik” hoeft m.i. niet per saldo egoïstisch te zijn. Egoïsme wordt het als je méér wilt dan je eigen plek, als je ook de ruimte van anderen wilt annexeren. Wanneer je veronderstelt, “ik ben slager, dus alleen ik heb verstand van geslachte ossen.” Als “het dikke ik” betekent, dat je jezelf bent en blijft, authentiek bent en je eigen plek inneemt, dan is het geen egoïsme. Dan is het zelfvertrouwen, zelfrespect en zelfacceptatie. Wat een team sterker maakt zijn juist individuen die een afwijkende visie durven te hebben. Sterke persoonlijkheden die elkaar de ruimte gunnen om samen iets nieuws te scheppen.

About Rijk Binnekamp Training & Coaching

Ervaren personal-, teamcoach / -trainer, management- en organisatieadviseur met een focus op leiderschap en een bijzondere belangstelling voor de menskant van organisaties. Bel voor een vrijblijvende afspraak: 0522 230 801 / 06 2241 7226.

Voel je vrij te reageren op deze column