Hoe geheim is een bedrijfsgeheim?

Schandaal Volkswagen

Het schandaal binnen Volkswagen heeft topman Martin Winterkorn¹ zijn baan gekost. En inmiddels zijn er al meer kopstukken van hun voetstuk gevallen. Zelfs met het meest dramatische doemscenario, de ondergang van het merk Volkswagen, werd ernstig rekening gehouden.

BedrijfsgeheimZoals bekend gaat het allemaal om het manipuleren van de emissiewaarden van dieselauto’s. Hoewel de Raad van Commissarissen van Volkswagen benadrukte dat Winterkorn niets wist van deze emissiefraude, is het natuurlijk evident dat deze fraude niet het werk van slechts een eenling binnen het automobielbedrijf is geweest.

 

 

 

Het zegel van geheimhouding is gemaakt van een soort was die eenvoudig smelt

 

C.J. Wijnaendts Francken

Bedrijfsgeheim

Binnen het automobielbedrijf zijn meerdere mensen die hun positie, kennis en kunde hebben ingezet om software te manipuleren. Zodat een auto herkende wanneer er een test plaatvond. Veel technische ontwikkelingen binnen een automobielbedrijf probeert men natuurlijk zo lang mogelijk aan de ogen van de concurrentie te onttrekken. Een fors deel zal zelfs onder het bedrijfsgeheim vallen.

Allerlei informatie komt in aanmerking voor een bedrijfsgeheim, zoals know how, materiaalspecificaties, productiemethoden, procesparameters en klantgegevens. Bedrijfsgeheimen bestaan daarmee uit vertrouwelijke bedrijfsinformatie die een onderneming commerciële voorsprong geeft op de concurrentie.

Om informatie juridisch te kunnen erkennen als een bedrijfsgeheim moet deze ook voldoen aan een aantal voorwaarden:

  • De informatie is onbekend in de kringen die met dit soort informatie omgaan.
  • Het geeft commercieel voordeel.
  • Er zijn redelijke maatregelen rond geheimhouding getroffen.

Je kunt daarmee m.i. stellen dat het manipuleren van software, zoals deze plaatsvond binnen Volkswagen, onder het bedrijfsgeheim valt.

 

Schenden bedrijfsgeheim lastig te voorkomen

Uit verschillende bronnen wordt duidelijk dat het schenden van bedrijfsgeheimen lastig te voorkomen is. Diefstal, spionage, chantage, het omkopen van medewerkers, etc., het komt allemaal voor.

Wat het bedrijfsgeheim rond de manipulatie van software bij Volkswagen bijzonder maakt is dat er nog een extra aspect een rol speelt. We doen iets dat ons een commerciële voorsprong geeft. Om die reden willen we het uit zicht van de concurrentie houden. Maar bovendien weten we dat we de wet overtreden. Probeer zo’n bedrijfsgeheim maar eens geheim te houden.

 

Witte beer

Waarom het zo moeilijk is een geheim te bewaren is toonde Daniel Wegner reeds in 1987 aan. Hij gaf proefpersonen de volgende opdracht:

Ga vijf minuten rustig zitten, en probeer niet aan een witte beer te denken.

Witte beerGemiddeld dachten de proefpersonen eenmaal per minuut toch aan een witte beer. Zelfs wanneer de proefpersonen in de labruimte zich concentreerden op andere voorwerpen zoals de ventilator, een aanwezige afstandsbediening of het plafond. Ze associeerden deze voorwerpen met de witte beer. Het beest dook opeens overal op.

 

Onderdrukkingstheorie

Ook de onderdrukkingstheorie (1989) van James Pennebaker is in dit opzicht interessant. Hij toonde aan dat we van nature graag willen praten over wat we meemaken. En dat is, hoe ongemakkelijk soms ook, de waarheid. Onderdrukken van de waarheid roept stress op. Hoe langer we dat geheim onderdrukken hoe vaker we in de stress schieten. Zo erg zodat we in de situatie kunnen komen dat we voortdurend stresshormonen aanmaken.

Als de gedachte aan een onschuldige witte beer al zo lastig te onderdrukken is, hoe zit het dan met het onderdrukken van een (bedrijfs)geheim? Wetende dat we met dat geheim de wet overtreden?

Vorig jaar nog schreef psycholoog en geheimenonderzoeker Andreas Wismeijer in het Tijdschrift voor Psychiatrie, dat steeds meer experimentele onderzoeken er op wijzen dat het onderdrukken van geheimen tot lichamelijke klachten leiden. En ook dat het delen van een geheim helend kan werken. Door er bijvoorbeeld tegenover iemand over te praten. Erover te schrijven in een dagboek, in een nooit verstuurde brief. Zelfs in een anoniem bericht op het internet werkt helend.

Het is moreel volstrekt verwerpelijk om emissiewaarden van dieselauto’s te manipuleren. En het getuigt van een aan domheid grenzende naïviteit dat verantwoordelijke leidinggevenden binnen Volkswagen hun goedkeuring aan deze manipulatie hebben gegeven. Nog naïever was de gedachte dat ze hiermee weg dachten te komen.

 

  1. Volkskrant d.d. 04 mei 2018 – De Amerikaanse justitie gaat oud-VW-topman Martin Winterkorn vervolgen voor de dieselaffaire. De kans echter dat Winterkorn in een Amerikaanse zal belanden, zoals wel is gebeurd met twee andere VW-managers, is klein. Hij zal Duitsland vermoedelijk niet meer verlaten en zal evenmin worden uitgeleverd.
  2. NRC d.d. 15 april 2019 – Voormalig Volkswagen-topman Martin Winterkorn is 15 april 2019 aangeklaagd door justitie in Duitsland vanwege zijn aandeel in het dieselschandaal. Hem en vier andere leidinggevenden bij Volkswagen wordt fraude, misbruik van vertrouwen en oneerlijke concurrentie ten laste gelegd. Mogelijk hangen hen gevangenisstraffen van zes maanden tot tien jaar boven het hoofd en moeten zij bonussen tot 11 miljoen euro terugbetalen.
  3. NU.nl d.d. 10 september 2020 – Voormalig Volkswagen topman Martin Winterkorn zal worden vervolgd voor zijn rol in het dieselschandaal dat vijf jaar geleden aan het licht kwam. Onder druk van aandeelhouders moest de VW-baas opstappen. De zaak heeft het concern 30 miljard euro gekost. Wanneer de rechtszaak begint, is nog niet bekend.

 

Deze column verscheen eerder op Managementsite

About Rijk Binnekamp Training & Coaching

Ervaren personal-, teamcoach / -trainer, management- en organisatieadviseur met een focus op leiderschap en een bijzondere belangstelling voor de menskant van organisaties. Bel voor een vrijblijvende afspraak: 0522 230 801 / 06 2241 7226.

Voel je vrij te reageren op deze column