Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk wel dat ik het kan

Nog nooit gedaanNog nooit gedaan

“Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk wel dat ik het kan”, zo sprak Pippi Langkous met overtuiging. Pippi Langkous was de hoofdrolspeelster in de gelijknamige populaire Zweedse kinderserie, die in de jaren 70 van de vorige eeuw op de Nederlandse TV te zien was. Ze speelt een vrijgevochten jong meisje dat nergens angst voor kent. Pippi woonde samen met haar aapje, meneer Nilsson, en haar paard Kleine Witje in Villa Kakelbont, dit tot groot ongenoegen van de morele voorhoede in het stadje.

 

Overtuigingen

Je zal maar gezegend zijn met zo’n stimulerende overtuiging, “ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk wel dat ik het kan”. Hoe anders is het vaak in ons volwassen leven waar dit soort positieve overtuigingen vaak plaatsmaakt voor allerlei beperkende overtuigingen.

OvertuigingenOvertuigingen zijn geen realiteit of feit. Het zijn constructies die op onbewuste wijze tot stand zijn gekomen en een vereenvoudigde weergave van de werkelijkheid zijn. Onze overtuigingen zeggen iets over hoe we de wereld zien en niet per se hoe de wereld is. Toch zijn onze overtuigingen van grote invloed op ons gedrag. Zonder er zelf voortdurend bij stil te staan motiveren overtuigingen ons en geven ze vorm aan ons gedrag. En het zal duidelijk zijn dat de overtuiging van Pippi ander gedrag oplevert dan de overtuiging “ik heb het nog nooit gedaan, dus ik zal het wel niet kunnen”.

 

Vooronderstellingen

Vooronderstellingen en overtuigingen liggen dicht bij elkaar. Volgens de encyclopedie is een vooronderstelling “een theorie of stelling die men aanneemt voordat de eerste logische stap genomen wordt. Een dergelijke aanvaarding beïnvloedt vaak de richting waarin men verder redeneert.” Vanuit NLP zien we vooronderstellingen als aannames/overtuigingen waarvan gebleken is dat ze nuttig, zinvol en effectief zijn. Vooronderstellingen werken zeer krachtig in zowel onze benadering van anderen als naar onszelf toe. Overtuigingen zijn in de regel sterker dan vooronderstellingen. Onze overtuigingen vormen zich door de ervaringen die we hebben opgedaan. Vanuit een overtuiging ben je geneigd iets niet, of juist wel te doen. Over een vooronderstelling kun je vooraf nadenken. Daar hoef je niet per se ervaring mee te hebben, het is een aanname die je vooraf doet. Ook vooronderstellingen werken heel krachtig.

 

Overtuigingen, vooronderstellingen en onze omgeving

Slimme kinderenOnze overtuigingen en/of vooronderstellingen hebben ook direct invloed op onze omgeving. In een klassiek onderzoek¹ werd aan leraren verteld dat bepaalde kinderen in hun klas veel talent hadden dat zich pas op latere leeftijd zou manifesteren. Deze zogenaamde “slimme” kinderen waren echter lukraak gekozen. Het bleek in de praktijk dat de leraren, op basis van hun overtuiging of vooronderstelling dat het “slimme” kinderen waren, deze kinderen meer stimuleerden, waardoor ze daadwerkelijk slimmer werden. Het is heel waarschijnlijk dat bij een negatieve verwachting dit proces de andere kant op zal werken.

 

Leidinggeven

Stel je eens voor wat dat op gebied van leidinggeven betekent, het belang van onze overtuigingen en/of vooronderstellingen als leider? Wat zou er gebeuren wanneer je als leidinggevende, vanuit de vooronderstelling of overtuiging dat mensen te vertrouwen zijn en dat je over goede en slimme mensen beschikt, de dagelijkse aansturing doet. En stel dat je er van overtuigd bent dat mensen niet te vertrouwen zijn, dat ze het eerst moeten verdienen. Dat je personeel niet zonder controle kan. Dat ze de kantjes er vanaf lopen als je er niet bovenop zit. Dat de mens diep van binnen eigenlijk een lui wezen is. Heb jij vanuit persoonlijk leiderschap al eens in de spiegel gekeken en je ten diepste afgevraagd wat jouw overtuiging is?

 

 

  1. Rosenthal, R. & Jacobson, L. (1968). Pygmalion in the classroom: Teacher expectation and pupils “intellectual development”. New York: Rinehart and Winston.

 

 

About Rijk Binnekamp Training & Coaching

Ervaren personal-, teamcoach / -trainer, management- en organisatieadviseur met een focus op leiderschap en een bijzondere belangstelling voor de menskant van organisaties. Bel voor een vrijblijvende afspraak: 0522 230 801 / 06 2241 7226.

Voel je vrij te reageren op deze column