Ook bij voetbaltrainers gaat het om visie en leiderschap

visieClarence Seedorf

Deze column is geschreven toen bekend werd dat Clarence Seedorf als trainer bij AC Milan werd aangesteld. Uiteindelijk hield Seedorf het slechts 5 maanden vol van 16 januari tot 9 juni 2014. Onder leiding van Seedorf liepen de ‘Rossoneri’ nipt Europees voetbal mis en daar wordt uiteindelijk een trainer verantwoordelijk voor gehouden. Los van deze kanttekening is de column m.i. nog steeds lezenswaardig.

 

Voetbaltrainers en leiderschap

“Zondag al zit Clarence Seedorf op de bank bij het grote AC Milan. Zonder ervaring werd hij coach. Als je zomaar trainer kunt worden, wat stelt het vak dan voor?” Dit was de inleiding van een artikel over het trainerschap van Clarence Seedorf bij AC Milan in NRC Next van vrijdag 17 januari 2016. Marco van Basten noemde het een riskante keus van AC Milan om te kiezen voor de onervaren Seedorf. Na zijn debacle als bondscoach weet hij als geen ander hoe het werkt in de voetbalwereld. Je kunt snel stijgen en nog sneller vallen.

VoetbalIn de voetbalwereld wordt er nogal verschillend gedacht over het belang van voetbaltrainers. Enerzijds zijn er mensen die de trainer van grote invloed vinden en hem derhalve groot belang toedichten. Anderzijds zijn er mensen die de rol van voetbaltrainers zwaar overschat vinden en zeggen dat hun succes vooral afhankelijk is van de kwaliteit van het materiaal dat een trainer tot zijn beschikking heeft.

 

Parallellen voetbalwereld en bedrijfsleven

M.i. zijn er duidelijke parallellen te zien tussen voetbalwereld en bedrijfsleven. Ik denk dat, net als in het bedrijfsleven, het vooral om visie en leiderschapskwaliteiten gaat wanneer je de vraag wil beantwoorden of een trainer succesvol zal zijn. Het is al geruime tijd niet meer zo dat in het topvoetbal de trainer in z’n eentje met zijn basisteam op het trainingsveld bezig is zijn trainingen te verzorgen. De tegenwoordige voetbaltrainers hebben een hele staf om zich heen verzameld van assistent voetbaltrainer(s), keeperstrainer(s), fysiotherapeut(en), verzorger(s), dokter(s) en teamleider(s). Het lijkt zowaar een managementteam.

De trainer staat niet langer aan het hoofd van de organisatie, hij staat middenin de organisatie waar hij beïnvloedt en beïnvloed wordt. Het gaat bij de hoofdtrainer niet alleen om technisch en tactisch inzicht. Die deskundigheid zit voor een groot deel in zijn staf. Nee, er is meer nodig. Visie en leiderschap! Het is naïef te veronderstellen dat je een elftal met topsporters kunt motiveren met alleen technisch en tactisch inzicht. Dat hebben deze spelers namelijk zelf ook. Anders waren ze zeker niet op dit niveau terecht gekomen. Financieel onafhankelijke spelers met stuk voor stuk grote ego’s hebben iets anders nodig.

 

Visie ontwikkelen

Het is de taak van de trainer om een visie te ontwikkelen en ervoor te zorgen dat deze visie wordt gezien als iets dat er toe doet. Hij moet een visie ontwikkelen die duidelijk en motiverend is en zijn omgeving moet zien dat hij deze visie onvermoeibaar bepleit. De trainer op topniveau zal falen als hij geen duidelijke visie heeft, deze niet kan overbrengen en op die manier geen richting weet te geven.

En dat is in de dynamische voetbalwereld niet altijd makkelijk. Je visie wordt gekocht zolang je wint, dan heb je namelijk vrienden. Maar na verlies neemt de druk snel toe en gaan supporters en bestuur zich in de strijd mengen. Ziehier de parallel met het bedrijfsleven. Het is niet zo moeilijk een topmanager te zijn in economisch gunstige omstandigheden. Met economische tegenwind is er meer nodig. Dan vragen mensen om leiderschap.

 

Eigen overtuigingen en waarden

Het is van groot belang dat een trainer zijn visie baseert op zijn eigen overtuigingen en waarden. Een visie kun je niet lenen, noch kan iemand anders die voor je ontwikkelen.

Belangrijke voorwaarden voor een succesvolle visie zijn:

  • De visie is persoonlijk, het zijn jouw overtuigingen en waarden.
  • De visie is beproefd, bespreek je visie met een kleine groep mensen die je vertrouwt. Neem hun feedback serieus en verfijn je visie indien nodig. Je visie is namelijk niets waard wanneer hij niet begrepen wordt.
  • Een visie is kort en bondig.
  • Denk goed na over de eerste presentatie van je visie.
  • Denk na over hoe je je visie levend houdt.
  • Jaarplannen en strategische plannen worden geëvalueerd a.d.h.v. een visie.

Wanneer je een visie ontwikkeld hebt, dan is het zaak deze regelmatig te refereren. Dit doet de trainer tijdens zijn teambesprekingen, tijdens interviews voor de media, op de website van de club, tijdens alle interne en externe presentaties, tijdens één-op-één gesprekken met spelers, stafleden en bestuur en bij elke andere gelegenheid die zich voordoet. En dat zal niet altijd eenvoudig zijn, zeker als de resultaten van het team achter blijven. Dan ook ga je ontdekken hoe persoonlijk en krachtig  jou visie is. Ga je buigen voor alle kritiek en laat je stap voor stap je visie los, of blijf je volhardend en accepteer je de gevolgen. Ook dat is (persoonlijk) leiderschap.

 

voetbaltrainersPeople manager

Voetbaltrainers moeten meer dan ooit “people managers” zijn met een behoorlijke dosis sociale intelligentie. Ze zullen bovendien in staat moeten zijn verbindende leiders te zijn. En bij verbindend leiderschap hoort een zekere mate van bescheidenheid. Verbindend leiderschap vraagt om een bescheidenheid die op de situatie is toegesneden en het beste in mensen losmaakt. Het al dan niet kunnen verbinden van de belangen van tenminste twintig persoonlijke BV’n, bestuur, sponsoren en supporters is wat een trainer succesvol maakt.

Tot slot iets over bescheiden leiders. Bescheiden leiders denken niet dat ze minder zijn, ze denken wel minder aan zichzelf. Ik zie bij Clarence Seedorf bescheidenheid en grootsheid verenigd in dezelfde persoon en dat is een mooie combinatie. Nu nog zien hoe sterk zijn visie is.

 

Meer weten over leiderschapsontwikkeling, lees hier meer.

Deze column verscheen ook op Managementsite.nl.

About Rijk Binnekamp Training & Coaching

Ervaren personal-, teamcoach / -trainer, management- en organisatieadviseur met een focus op leiderschap en een bijzondere belangstelling voor de menskant van organisaties. Bel voor een vrijblijvende afspraak: 0522 230 801 / 06 2241 7226.

Voel je vrij te reageren op deze column